عبد الحسين شهيدى صالحى
275
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
1273 ق در تهران به اهتمام حاج سيد على ، چاپ سنگى شده است . منابع : آيات الفضائل ؛ الذريعة ، 1 / 48 ؛ مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، 4 / 247 ؛ معجم الدراسات القرآنيه عند الشيعة الاماميه ، 7 ؛ فهرست كتابهاى چاپى فارسى ، خانبابامشار ، 1 / 130 . تفسير سورهء الحمد ، اثر شيخ عبد الجواد ( زنده در 1280 ق ) فرزند محمد جعفر ، از علماى قرن سيزدهم هجرى . اين تفسير در يك مجلد به زبان عربى و شيوهء ادبى شامل بخشى از قرآن كريم است . مؤلف در اين اثر سورهء فاتحه را با بهرهگيرى از روايات و احاديث ائمهء معصومين ( ع ) به سبك ادبى تفسير و تأويل مىكند . آغاز به بسمله « الحمد للّه الّذى جعل الحمد مفتاح الصلاة و جعلها معراجا للمؤمنين و هو الّذى محمدا و لم يتحمّد باعطائه . . . » . نسخهء اين تفسير از مخطوطات كتابخانهء آية الله مرعشى در قم ( شمارهء 5558 ) موجود است . منبع : فهرست كتابخانهء آية الله مرعشى قم ، 14 / 320 . لوامع التنزيل ، اثر شيخ حسن صالحى ( 1281 ق ) فرزند شيخ محمد صالح برغانى قزوينى حائرى ، از علماى بزرگ قرن سيزدهم هجرى ( - برغانى صالحى ، شيخ حسن ) . اين تفسير در دو مجلد بزرگ به زبان عربى شامل بخشى از قرآن كريم به شيوهء روائى و كلامى است . مجلد اول تا پايان سورهء نحل و مجلد دوم از آغاز سورهء اسراء كه اجل مهلت اتمام آن را نداده و ناتمام مانده است . و نيمهء دوم آن ناتمام مانده است . مؤلف آن را بر يك مقدمه و دوازده فصل در علوم مختلف قرآن ترتيب داده است . نخست در فضيلت و ثواب تلاوت قرآن ، اسامى قرّاء و مشهورترين آنان نزد شيعهء اماميه ، منع تفسير به رأى ، عدم تحريف يا نقصان قرآن ، حكم و ايمان به ظاهر قرآن ، تأويل و تفسير ، محكم و متشابه ، ناسخ و منسوخ ، اسماء قرآن و معنى آن ، تعداد آيات و كلمات قرآن ، و غيره و سپس به تفسير استعاذه و بسمله و بعد سورهء الحمد پرداخته است . هنگام تفسير آيات